Les 40: Kunst in het metamodernisme

In de periode dat de postmoderne kunst hoogtij vierde benaderden de kunstenaars de dogma’s en ideologieën met humor en cynisme. De grote verhalen uit het verleden, verteld door onder meer de religies en het marxisme, werden minder serieus genomen. Men plaatste vraagtekens bij de manier waarop men tegen de werkelijkheid en de waarheid aankeek.
Vanaf ongeveer 2010 wil een nieuwe generatie kunstenaars weer kunst maken met een verhaal. Zij proberen in hun kunstwerken oprecht te zijn in plaats van cynisch of ironisch, zoals in het postmodernisme. Men wil weer oprecht betekenis toevoegen aan hun kunstwerken. Idealen zijn weer belangrijk voor de kunstenaars, maar dan zonder de doctrines die het modernisme kenmerkten. De kunstenaars laveren met hun gedachten en creaties tussen de ideeën van de modernistische en postmodernistische kunst in. Een nieuwe kunststroming is geboren: het metamodernisme.

Het enorme stenen bouwwerk van Bárður Snæfellsás in Arnarstapi, gemaakt door de IJslandse beeldhouwer Ragnar Kjartansson.
Afbeelding: Het enorme stenen bouwwerk van Bárður Snæfellsás in Arnarstapi, gemaakt door de IJslandse beeldhouwer Ragnar Kjartansson. Bárður Snæfellsás is de mythische beschermer van het schiereiland Snæfellsnes in West-IJsland.
Locatie: Dit beeldhouwwerk staat in Arnarstapi op het schiereiland Snæfellsnes in West-IJsland. 

Het metamodernisme lijkt in die zin wel wat op het modernisme: ambachtelijkheid en het object zijn weer belangrijk in plaats van dat de kunstenaars alleen naar het concept kijken. De metamodernistische kunstenaars betrekken het publiek weer bij hun kunstuitingen en zij voelen zich betrokken bij de maatschappelijke ontwikkelingen in de wereld om hen heen. Dit is een echte ommekeer in het denken van deze empathische kunstenaars die zich in de kunstwerken die zij maken afkeren van hun voorgangers, de in hun ogen onverschillige postmodernistische kunstenaars. 
Het is de periode waar wij nu in leven. Kunstenaars in het metamodernisme zijn onder meer de Amerikaanse simulatiekunstenaar Ian Cheng (1984-), de Engelse kunstschilder David Thorpe (1972-), de IJslandse beeldhouwer Ragnar Kjartansson (1976-), de Libanese beeldhouwster Annabel Daou (1967-) en de Russische kunstschilder Valery Koroshilov (1961).

This is my life!, van de Russische kunstschilder Valery Koroshilov.
Afbeelding: This Is My Life!, van de Russische kunstschilder Valery Koroshilov. Hoewel het tegenwoordig bijna kenmerkend is voor Russische schilders, geldt ook voor Valery dat zijn kunstwerken niet gemakkelijk in één stijl zijn te vangen. In zijn metamodernistische schilderijen zie je duidelijk zijn architectonische achtergrond terug. Zijn composities zijn gestructureerd en in balans. Hij streeft in zijn werk naar perfectie, zodat je zijn ambachtelijke schilders kwaliteiten direct kunt zien. Het schilderij `This is my Life’ laat het verlangen van een jonge vrouw zien om vrij en onafhankelijk in het leven te staan. Bijzonder is het sterke kleurgebruik, de bijna surrealistische vlakverdeling in de compositie en de knap geschilderde stofuitdrukking. Opmerkelijk is de blik die je als beschouwer van dit schilderij krijgt op het karakter van deze jonge vrouw.
Locatie: Dit schilderij van Valery Koroshilov maakt deel uit van onze collectie.

Digitale kunst en het metamodernisme

Ian Cheng (1984-) staat bekend om zijn live simulaties die het vermogen onderzoeken om met veranderingen en een chaotisch bestaan om te gaan. Hij gebruikt daarbij nieuwe technologieën. Belangrijke onderwerpen in zijn kunst zijn de virtuele werelden, lichaam en identiteit, games, de technologische toekomst en kunstmatige intelligentie (AI). 
Het blijft lastig om digitale kunst onder te brengen bij het de metamodernistische kunst, omdat er niet echt sprake is van een tastbaar object. In die zin is alle digitale kunst conceptuele kunst en dus postmodernistische kunst. Veel van deze kunstenaars willen echter oprecht betekenis toevoegen aan hun kunstwerken en geloven in vooruitgang. Bovendien is er ook in de digitale wereld sprake van ambachtelijkheid, al is dit niet een ambachtelijkheid zoals wij die in het verleden kenden. Vandaar dat het mijns inziens terecht is om ook dergelijke digitale kunstenaars onder te brengen bij de kunststroming metamodernisme. 

De term metamodernisme

De term metamodernisme komt van de twee Nederlandse cultuurfilosofen Robin van den Akker en Timotheus Vermeulen. Of dit uiteindelijk ook de toonaangevende kunstrichting voor de komende decennia wordt zullen we moeten afwachten. Niemand weet welke kunsten de toekomst ons zal brengen. Zoals we al in het hoofdstuk over de postmoderne kunst schreven is het zonder voldoende afstand in tijd en waarneming moeilijk om te zien welke kunst, die men op de markt brengt, vernieuwend of innovatief is. 


Grote afbeelding: Bright Eyes, van de Engelse kunstschilder David Thorpe. Thorpe heeft in dit olieverfschilderij een portret van een vrouw geschilderd; een dame met een open blik die de beschouwer niet los laat. 
Locatie: Dit schilderij van David Thorpe hangt bij de Cape Gallery in Kaapstad.

Deze website maakt gebruik van cookies om ervoor te zorgen dat u de beste ervaring op onze website krijgt.