Les 36: Popart

De generatie waartoe ik behoor is tijdens zijn jeugd opgegroeid met de popmuziek. Deze zogenoemde populaire muziek dankte haar populariteit vooral door de opkomst van de radio en de platenspeler in de jaren vijftig, waardoor muziek ineens toegankelijk werd voor bijna iedereen. De popmuziek kende tal van stijlen, met als gezamenlijke noemer de populariteit onder grote groepen mensen en dan voornamelijk jongeren. Bovendien ontwikkelde de economie zich in deze periode in een rap tempo zodat deze jongeren ook geld hadden om uit te geven aan deze muziek, zowel in de vorm van 45 toerenplaatjes en LP’s als in het bezoeken van concerten. De mensen uit mijn generatie, ik ben zelf geboren in 1954, kennen allemaal nog wel de gillende fans bij de concerten van Elvis Presley en de Beatles. Het was tevens een periode waarin de opgroeiende jeugd op zoek ging naar een eigen identiteit en meer vrijheden. Vrouwen begonnen op te komen voor hun rechten en men sprak voor het eerst over de seksuele revolutie. Dit alles omlijst met de klanken van de popmuziek, allemaal uitingen van een snel veranderende wereld. In de kunstwereld dateert men de kunststroming popart tussen 1950 en 1970.

Marilyn Monroe, van Andy Warhol uit 1964
Afbeelding: Marilyn Monroe (Shot Orange), uit 1964 van Andy Warhol. Op deze afbeelding ziet u een afdruk van een litho die van dit oorspronkelijke kunstwerk is gemaakt (licentie van de Andy Warhol Foundation). Andy Warhol maakte deze serie naar aanleiding van de zelfmoord van Marilyn Monroe in 1962. Het is een kenmerkend voorbeeld van de kunst van Warhol.
Locatie: Het kunstwerk is door het veilinghuis Soteby’s verkocht voor 17, 3 miljoen dollar aan een privé-kunstverzamelaar. 

Popart als verbinding tussen de oude en de nieuwe cultuur

Het was dan ook geen wonder dat men zich ook in de wereld van de kunst ging afzetten tegen de heersende kunstelite van het abstract expressionisme en tegen de wegwerpcultuur die op dat moment in Amerika heerste. Toch vind je in de popart veel verbindingen tussen de tot op dat moment heersende culturele uitingen en de nieuwe populaire cultuur. Men wilde vooral kunst maken die populair was, kunst voor de massa. Vandaar dat men aansluiting zocht bij bekende stripverhalen en afbeeldingen en boodschappen die in de reclame als normaal werden gezien. Op deze wijze zochten de popart artiesten de verbinding tussen de `oude’ kunst en de `nieuwe’ uitingen die de mensen herkenden uit hun stripboeken en de advertentie-uitingen. Deze vind je letterlijk terug in bijvoorbeeld de kunstwerken van Ricardo Gómez De Cádiz die wij in de Gooise Galerie aanbieden, waaronder de kunstwerken `Bedtijd’ en `Verberg de Pink Panther’ (zie de afbeelding op deze webpagina). Hij bood zijn stripfiguren een rol op het doek in de werken van Mondriaan. De twee belangrijkste popart kunstenaars waren de Amerikanen Andy Warhol en Roy Liechtenstein. Toch mogen ook de kunstenaars Robert Rauschenberg (1925-) en George Segal (1924-2000) niet onvermeld blijven. Zij verwerkten de popart in assemblages, waarbij zij foto’s, krantenknipsels, maar ook gipsafdrukken in hun kunstwerken verwerkten. Men noemde dit de combine-paintings. Er waren echter ook kunstenaars in de popart met een ander motief: zij wilden misstanden aan de kaak stellen. Een goed voorbeeld is Edvard Kienholz (1927-1994). Hij protesteerde in zijn werk tegen de oorlog in Vietnam en tegen de betreurenswaardige toestand in de Amerikaanse gezondheidszorg. 
Richard Estes,(1936-), Chuck Close (1940-) en Don Eddy (11944-) hadden weer een geheel eigen insteek om de kunst te benaderen. Net als de hoofdstroming in de popart gebruikten zij beelden en dingen uit het dagelijks leven van de gewone Amerikaan, alleen de kunstuiting verschilde. Zij schilderden de werkelijkheid bijna op fotografische wijze en zeer gedetailleerd. Op deze wijzen ontstonden kunstwerken met beelden via weerkaatsingen in de ramen van vensters en glanzende auto’s op parkeerterreinen. Doordat zij werkten met de airbrush-techniek konden zij zo heel gedetailleerd te werk gaan. Airbrushen is een schildertechniek waarbij een lucht aangedreven pen een nevel van verf op het doek spuit, waardoor een glad en gelijkmatig effect optreedt zonder streepvorming. Hoewel hun kunstwerken tot de popart behoorden, kreeg het een eigen naam: het superrealisme, vernoemd naar de zeer realistische, bijna fotografische schilderingen.

Bedtijd van Ricardo Gómez de Cádiz, een popart kunstwerk uit 2021
Afbeelding: Bedtijd van Ricardo Gómez de Cádiz uit 2021. Hij is een navolger van de kunststroming popart. Zijn werk is  picturaal en krachtig wat betreft kleur en zuiverheid. Hij brengt tegelijkertijd zijn liefde voor strips in zijn kunstwerken tot uiting, waardoor er een unieke combinatie ontstaat tussen Mondriaan en Ricardo Gómez de Cádiz. 
Locatie: Dit schilderij maakt deel uit van onze collectie. ©Ronnie Rokebrand.

Andy Warhol

All is pretty!
          Andy Warhol

Andy Warhol (1928-1987) werd in 1928 geboren als Andrij Varhola; hij was de zoon van immigranten uit Slovakije. Zijn ouders veranderden hun naam in Warhol, wat zij Amerikaanser vonden klinken. Al snel ontdekte men Andy’s artistieke kwaliteiten en hij ging toegepaste kunsten studeren aan de Carnegie Institute of Technology. Na het beëindigen van zijn studie vond hij al snel werk in de reclame- en tijdschriftenwereld. Dit zou zijn artistieke toekomst sterk beïnvloeden, omdat hij hier in aanraking kwam met de `wegwerp cultuur’. Hij richtte zich in zijn kunstwerken op het afbeelden van alledaagse voorwerpen uit het leven van gewone mensen. Zijn zeefdrukken van bekende Amerikaanse producten als Campbell’s-soepblikken en Coca-Cola-flessen zijn tot op de dag van vandaag wereldberoemd. In New York opende hij zijn eigen kunstfabriek waarin hij samen met zijn team zeefdrukken, boeken, tijdschriften en zelfs films produceerde.
Helaas werden hij en de kunstcriticus Mario Amaya in 1968 neergeschoten door de zelfverklaarde feministe en schrijfster Valerie Solanas. Zij was boos op Andy omdat hij haar manuscript was kwijtgeraakt, maar later gaf zij aan dat zijn invloed op haar leven te groot was geworden. Ze bleek aan paranoïde schizofrenie te lijden. Hij werd zo zwaar gewond dat hij zijn verdere leven met een korset om moest lopen. In 1987 overleed Andy Warhol op 58-jarige leeftijd aan een hartaanval in een ziekenhuis in New York.
Zijn bekendste werken, naast de zeefdrukken met de eerder genoemde soepblikken en Coca Cola-flessen, zijn de kunstwerken met strips, zoals Popeye, Superman en Dick Tracy. In een latere periode richtte hij zich op het afbeelden van beroemde filmsterren, zoals Marilyn Manroe en Elvis Presley. Hij portretteerde hen als echte iconen, en dat waren zij natuurlijk ook. Een hele generatie groeide met hen op. Echter ook in de tegenwoordige tijd zijn er veel kunstenaars die deze zelfde richting bewandelen, al is dit altijd op een eigen wijze. In onze collectie hebben wij onder meer werk van Alberto Ricardo, met een unieke en kleurrijke giclee (nummer 6 van 10 afdrukken) van Audrey Hepburn; van Juan Manuela Pajares, met de allereerste giclee van de serie let it be van de Beatles (nummer 1 van 100), en een met de hand ingeschilderde giclee van Kate Moss van de hand van Peter Donkersloot. Verder beschikken wij over twee werken in een gemende techniek van de kunstenaar Rolando Pellini: `Eerbetoon aan Brigitte Bardot’; en `Eerbetoon aan Elvis Presley’. Van de kunstenaar Ronald Chapeau bieden we drie ingeschilderde zeefdrukken (acryl over zeefdruk) aan van drie beroemde filmsterren: Steve McQueen, Angelina Jolie en Marilyn Manroe.

Muurschildering op de wand van de hal van het Andy Warhol Museum
Afbeelding: De muur van de hal van het Andy Warhol Museum in Pittsburgh in de VS, beschilderd door Andy Warhol.
Locatie: Het Andy Warhol Museum staat in Pittsburg in de VS.


Roy Liechtenstein

Roy Liechtenstein (1923-1997) was, net als Andy Warhol, een belangrijke popart kunstenaar die zich in zijn beginjaren vooral liet inspireren door de kubistische kunst en dan vooral door de kunstschilder en beeldhouwer Fernand Léger. Ook hij baseerde, met name in de zestiger jaren van de vorige eeuw, zijn kunstwerken op de advertenties, die hij om zich heen zag in New York, en tal van stripfiguren. Toegankelijkheid voor de massa was voor hem een belangrijke drijfveer in het uitwerken van zijn kunstwerken. Om die herkenbaarheid nog meer te vergroten maakte hij in zijn schilderstukken veelvuldig gebruik van de primaire kleuren rood, blauw, geel en soms ook groen, waarbij hij zijn figuren met zwarte lijnen accentueerde, alsof het een striptekening betrof. In zijn manier van schilderen nam hij de techniek van de drukpersen van de kranten over. In plaats van het werken met penseelstreken, schilderde hij tal van kleine stipjes op het doek, bijna zoals in het pointillisme. Deze stippen noemde men bij de drukpersen de Benday-stippen. Met deze techniek kon je bijvoorbeeld enige schaduwwerking aanbrengen in de afgedrukte afbeelding in de krant. Net als de impressionisten gaf hij een impressie van een gebeurtenis weer, bijna altijd nam een `momentopname’ de centrale positie in binnen zijn compositie op het doek: zonder er zelf een interpretatie aan te geven.
Toen Roy Liechtenstein ouder werd breidde hij niet alleen zijn onderwerpen uit – hij schilderde ook enkele landschappen in de voor hem bekende stijl – maar hij ging ook stalen beelden vervaardigen die in veel grote steden een prominente plaats kregen.

Meisje met haarlint, van Roy Lichtenstein uit 1965
Afbeelding: Meisje met haarlint (Girl with Hair Ribbon), uit 1965 van Roy Liechtenstein. Deze afbeelding is een afdruk van een litho die naar aanleiding van dit kunstwerk door Roy Liechtenstein is vervaardigd.
Locatie: Het oorspronkelijke schilderij hangt in het Museum of Contemporary Art in de Japanse hoofdstad Tokyo.


Afbeelding: Verberg De Pink Panther (Hide The Pink Panther), uit 2021 van de Catalaanse kunstschilder Ricardo Gómez De Cádiz. 
Locatie: Het schilderij Verberg De Pink Panther maakt deel uit van onze collectie. ©Ronnie Rokebrand.

Deze website maakt gebruik van cookies om ervoor te zorgen dat u de beste ervaring op onze website krijgt.