De tentoonstelling Gerard van Honthorst – In alles anders dan Rembrandt in het Centraal Museum is te zien van 25 april tot en met 13 september 2026 en lijkt kunsthistorisch een van de meest serieuze tentoonstellingen van het voorjaar. Honthorst is een belangrijke schilder van de zeventiende eeuw, maar blijft in het grote publiek vaak achter bij Rembrandt, Frans Hals en Vermeer. Juist daarom is deze tentoonstelling zo interessant. Het Centraal Museum presenteert de eerste grote overzichtstentoonstelling over hem, met ongeveer zestig schilderijen en circa dertig tekeningen uit collecties in Europa en de Verenigde Staten, waaronder het Louvre, de Royal Collection en Galleria Borghese. Daarmee krijgt Honthorst eindelijk de ruimte om als zelfstandige grootheid gezien te worden.
Wat Honthorst zo bijzonder maakt, is zijn internationale loopbaan en zijn uitzonderlijke omgang met licht. Als jonge kunstenaar trok hij naar Italië, waar hij in Rome beroemd werd om zijn nachtstukken en de bijnaam Gherardo delle Notti kreeg. Hij was een van de weinige niet-Italianen die daar prestigieuze opdrachten kreeg. Na zijn terugkeer ontwikkelde hij zich verder in genrestukken, musicerende gezelschappen en portretten, en wist hij precies aan te voelen wat zijn opdrachtgevers verlangden. Dat maakt hem niet alleen een schilder van sterke licht-donkercontrasten, maar ook een uiterst intelligente en flexibele kunstenaar. De tentoonstelling laat juist die veelzijdigheid zien.
Wat deze tentoonstelling extra overtuigend maakt, is dat zij plaatsvindt in Utrecht, de stad waar Honthorst werd geboren, trouwde en stierf. Dat geeft het geheel iets vanzelfsprekends, bijna iets herstellends: een kunstenaar die lang vooral in de schaduw van anderen heeft gestaan, krijgt hier in zijn eigen stad een groot podium. Voor liefhebbers van de zeventiende eeuw lijkt dit een tentoonstelling waarin je echt langzaam moet kijken. Niet omdat zij zwaar of droog zou zijn, maar omdat Honthorsts schilderkunst juist leeft van nuance: licht op huid, een kaarsvlam in de duisternis, stofuitdrukking, theatrale spanning en verfijnde regie. Dit is vermoedelijk geen tentoonstelling om snel af te vinken, maar om aandachtig te ondergaan.
Praktisch is het eenvoudig te plannen. Het Centraal Museum is geopend van dinsdag tot en met zondag van 11.00 tot 17.00 uur en ligt aan Agnietenstraat 1, 3512 XA Utrecht. Mijn advies: kies hier bij voorkeur een rustige doordeweekse dag. Deze tentoonstelling lijkt bij uitstek geschikt voor bezoekers die echt willen kijken en niet alleen de bekendste namen willen aflopen.
